Di trú

Phần 3: Vấn đề ở Travian
Sáng nay cộng đồng thiên nga tại Travian nhận được một tin chấn động: Ban Chu Du và Đề Cử của Hội Đồng Thiên Nga Quốc tế sẽ tới viếng thăm. Dù gì thì Travian cũng có tới năm ngàn cư dân và liên tiếp 5 năm liền luôn có thành viên trong Ban Chấp hành Thiên nga Quốc tế. Nhà Zuxiri đặc biệt phấn khích. Phải công nhận họ dũng mãnh và đông đúc đến nổi cả Travian phải kính nể. Riêng bọn bạn Izy thì khỏi nói, chúng nó mà gặp Tamy – con trai trưởng của Zuxiri thì run bần bật, chỉ trừ Izy. Anh chàng này đã từng học chung với anh wanry, rồi lại học với chị Izy, bây giờ thì cậu chàng học chung với Izy. The lời ông Zuxuri thì Tamy học lại lớp cơ bản để vững kiến thức và thông thạo tình hình lớp trẻ, vì đó là tố chất tối cần thiết cho một nhà quản lý. Zuxiri không dấu giếm tham vọng đưa Tamy lên làm Trưởng vùng. Izy nhớ như in cái ngày Tamy mổ lia lịa vào đầu mình trong buổi học thể dục, chỉ vì Izy không thể làm đúng động tác của thầy hướng dẫn.
- Mày không xứng vào cộng đồng Travian, cái con ròm chết tiệt này. Mày nghĩ sao nếu như mày sinh con đẻ cái, những đứa chấm phẩy và rối việc như mày. Đồ cặn bã xã hội, và nếu có một thằng điên nào đó chịu lấy mày làm vợ thì tao sẽ bay bằng chân, đi bằng mông cho đến suốt đời.
- Mặc kệ mình, mình có làm gì cậu đâu? Nếu cậu là mình thì cậu sẽ làm gì? Nếu mình là cậu thì mình đã không cư xử như cậu đâu.
- Tao không cần cái “Nếu” vớ vẩn của mày. Vì hiện tại tao là tao, mày là mày. Đồ lợn lòi.
Thằng Tamy hệt bố nó, mỗi khi nghe lõm được con người chửi nhau, bố nó lại dung từ ngữ đó, y như thể ông ấy là kẻ duy nhất biết con người nói gì. Izy thề sẽ nhớ mãi những lời ấy. Nhưng hôm nay, có một việc quan trọng phải làm hơn, đó là chuẩn bị tiếp đón Ban Chu Du. Dù gì đi nữa thì Izy cũng là một con chim trẻ, và cái quan trọng là: Izy giỏi văn nhất lớp (biết đâu nó sẽ được đại diện học sinh trường Travian phát biểu). Izy chỉ dám “biết đâu” thôi, vì nó còn mặc cảm ngoại hình. Nhưng giả sử, Ban Chu Du không quan tâm đến ngoại hình, thì sao nhỉ? Tim Izy nhảy nhót suốt buổi chuẩn bị.
Bọn chim thiên nga địa phương đã chuẩn bị đầy đủ cả, nước uống sạch đựng trong những cái hộp nhựa (không thể phủ nhận những cái con người vất ra đôi khi cũng xài được). Cà trích, cá thu, cá mòi đã được thả vào một hố nước. Mặc dù có vài con không sống được quá lâu, nhưng ít ra độ tươi ngon vẫn còn kha khá. Ba Izy đã bắt được 23 con cả thảy, còn lão Zuxiri to mồm chỉ vớt được 15 con. Việc đó làm Izy mát cả ruột. Và thằng Tamy, nhảy loi choi thế mà bắt được mỗi 1 con. Cho bõ cái tật khoe mẽ. Izy cũng bắt được những 3 con, sau đó chuyền cho anh Wanry mang về, và nếu tính tổng cộng, thì hai anh em Izy cũng bắt được những 11 con. “Một con số đáng mơ ước” anh Wanry mổ nhẹ lên vai Izy để khuyến khích.
Lão Travian, đủng đỉnh lên giữa đám đông, dõng dạc:
- Ta được báo là chiều nay, lúc mặt trời dựng đứng, các thành viên Ban Chu Du sẽ tới. Vì thế, ta muốn nói rằng mọi phát ngôn của cộng đồng Travian phải thật khéo léo, thật “có cân nhắc” để Ban Chu Du biết chúng ta là một đơn vị tiên tiến, một đơn vị có văn hoá và đứa nào (ông Travian liếc nhìn 4 anh em Izy) cũng được giáo dục tốt.
- Thế có đứa nào trong Ban Thanh niên đại diện phát biểu không? Ông Hihikily hỏi. (Ông này là chồng của bà hống hách đã từng lên mặt với Izy, thành tích cao nhất Hihikily có được là lọt vào Top 20 Giải Bay quận Calary năm hai ngàn không trăm hồi đó. Năm đó bố Izy đi thăm bà con. Và vì thế mà Hihikily mới đại diện Travian. Mà kệ, vì thật ra ông Hihikily vẫn nể ba Izy, nên Izy chẳng phiền hà tí nào).
- E hèm, việc đó ta đã tính hết rồi, thằng tamy sẽ phát biểu về định hướng tương lai của Travian. Tối qua nó đã phát biểu thử và ta thấy hài lòng lắm lắm.
- Sao không phải là Wanry? Anh thanh niên đã bắt nhiều cá hôm nay. Vả lại, Wanry là học sinh giỏi nhất trường Travian này? Anh ấy mới xứng đáng chứ? Sinta thông thái lên tiếng.
Và đám đông nhao nhao cả lên. “Đúng rồi, phải xem lại đi Zuxiry ơi”.
- Thì, ừh, ta công nhận Wanry rất khá. Nhưng Tamy đẹp trai, khoẻ mạnh, và lớn tuổi nhất trong bọn nam sinh. Thêm vào đó, Tamy đã chuẩn bị suốt đêm rồi. Wanry không thể làm tốt hơn đâu, Wanry không tự tin đâu. Phải không Wanry?
- Dạ, con nghĩ nếu Tamy đã chuẩn bị tốt rồi thì để cho anh ấy phát biểu cũng được ạ.
Ông Sinta mĩm cười, ông rất khoái cách dạy con của nhà Horoty (ba Izy). Khiêm nhường là đức tính quý báu. Kẻ thông minh luôn biết cách toả sáng đúng thời điểm. Ông biết rằng, nếu có bất cứ vấn đề gì quá lố ở cộng đồng này, ông sẽ có cách can thiệp.
Từ đằng xa, Travian đã nghe những tiếng kêu náo động. Đoàn khách đã vượt qua dãy núi Chamcha, tiến về Travian…. Sinta, Horoty, Zuxiri và 5 vị bô lão của Hội đồng Thiên nga Travian phi lên đón. Không hiểu sao Izy thấy phía chân trời sáng bừng.
Còn tiếp...

Di trú

Phần 2: Nỗi lòng chim mẹ
Bà chim Lundi năm nay đã 5 tuổi rưỡi, bà được xem là một con thiên nga vô tư. Bà rất ít khi nổi cáu, mặc dù những chị thiên nga cỡ tuổi bà thậm chí không làm gì cũng có thể rít lên the thé. Thật mệt tai. Bà không thích phí phạm cơ cổ và noron thần kinh, vì dù sao thì rít kiểu nào cũng phải có chút nghệ thuật. Bà là mẹ của bốn đứa: Wanry, Sury, Izy và Mily. Trong một chuyến di trú, bà bị bỏ rơi ở một vùng biển đầy dầu hôi.Lúc đó thật là kinh khủng, chồng bà bị con người bắn, rách toạt cánh. Lundi ở lại với ông ấy suốt mùa đông. Rất may là thời tiết cũng khá dễ chịu, thức ăn dồi dào nên chồng bà bình phục nhanh và hai vợ chồng bà nhanh chóng đến kịp nơi tập kết.
Khi bà trở về phía Bắc thì Lundi sinh 5 trứng. Ba trong 4 đứa sóng sót phải nói là hoàn hảo, chúng nó lớn nhanh như thổi và có thể giỡn chí choé cả ngày. Nhưng cô chim út Izy lại bị khiếm khuyết. Bà đau lòng hết sức. Tới giờ bà vẫn nhớ rõ mồn một cái cảnh Izy đã ủ rủ đến thế nào khi nó lạch bạch mãi vẫn không cất cánh bay được. Cái cảnh Izy ỉu xìu chạy về méc nó bị gán một cái tên mới "Izy chấm phẩy". Bà biết làm gì hơn cho con mình, khi mà đến thời điểm này thì Izy cũng chưa khi nào bay cao quá 10 feet.
- Bố này, có khi nào con chỉ là một con vịt nước không? Bố mẹ nhặt được con ở đâu đó chẳng hạn.
- Đừng ăn nói lung tung, con là một con thiên nga, một loài to và đẹp nhất trên bầu trời. Con sẽ bay, bố không muốn nghe tất cả những thứ vớ vẩn như thế này nữa.
Izy không cãi bố. Thực tế là sau chuyến thất bại tại cuộc tranh cữ Đại diện thiên nga địa phương, ông chả thiết gì ngoài chuyện ăn và ngủ. Nhưng Izy biết nếu cần thiết phải cất cánh săn cá, thì bố Izy vẫn là tầm thủ xuất chúng.
Chỉ có bà Lundi hay nén tiếng thở dài. Vì chính bà biết rằng, một con thiên nga không thể bay thậm chí còn nguy hiển hơn một con vịt nhà. Hơn nữa, chân Izy yếu nên hầu như khả năng chạy thoát là vô vọng. Chính chị bà ngày xưa cũng chết vì không chịu nổi một chuyến bay dài.
- Con người, tàn nhẫn thật... Bà Lundi càm ràm một mình trong lúc nhìn Izy luyện cơ chân. Và mặc dù bà vẫn hiểu rằng có rất nhiều loài bị ảnh hưởng bởi những thứ chát thải kinh khủng ấy, những con cá một mắt, những con hải mã 2 đầu, và những con sứa dị dạng... không riêng gì con mình.
Bà ước rằng có một đại hội thế giới nào đó, nơi những loài của bà gửi kiến nghị lên Uỷ Ban Loài Người để xem con người sẽ giải trình như thế nào.
Tuy nhiên, Lundi cố giấu nỗi phân vân này, vì bà sợ ý tưởng đó là điên rồ. Và quan trọng nhất, Izy sẽ buồn thêm nếu biết ngay mẹ mình cũng lo ngại cho mình. "Chắc hẳn con bé phải khổ tâm lắm. Nó đã bất hạnh nhiều rồi".

Di trú

Phần 1: Sự mặc cảm của Izy
Izy là một con chim lạ trong đàn thiên nga. Hình như nó bị dị dạng, một chân nó yếu và cánh nó dang không được đều. Mà cánh thì quan trọng lắm. Nó biết thế và cố gắng tập bay, thậm chí nó chấp nhận kiểu bay nghiêng, bay lủi. “Chỉ cần mình bay khỏi mặt đất thôi”, nó thầm nghĩ. Nhưng nó biết rằng sẽ mất rất nhiều thời gian và sức lực. Vì nó không thể cộng hưởng được năng lượng của cả đàn. Và năm nay thì mùa đông dường như khắc nghiệt hơn mọi năm.
“Bằng mọi giá phải bay thôi, cả đàn sắp bay về Phương Nam mất rồi”. Có rất nhiều con chim đã bay đi bay về. Bọn chúng biết tất tần tật, bọn chúng biết vùng biển nào ấm áp, vùng nào nhiều cá trích tươi ngon, và nơi nào thích hợp nhất để sinh nở.
- Em không biết đâu, chúng chị đã bay hàng ngàn cây số rồi, nếu có một cuộc thi hay ghi nhận kỉ lục, chắc chắn chồng chị sẽ về nhất.
Một con chim mái ụt ịt nói với Izy. Sau đó cô nàng ưỡn ngực đi về phía ao, trèo xuống ao rỉa rỉa đôi cánh, như thể có rất nhiều chị chim đang ngưỡng mộ mình đến tột đỉnh.
- Chị ấy mập thế vẫn bay được, sao mình không thể nhỉ? Chị ấy đã bay hai lần về phương Nam rồi. Izy đau khổ kêu thầm.
Izy thở dài sườn sượt, nó chợt nghĩ tới ông chim Sinta, một con chim già từng là trưởng đoàn. Mỗi lần nó buồn hay vui nó đều muốn chạy tới khoe với Sinta. Ông này từng bị đàn bỏ rơi nhưng một mình vẫn bắt kịp chuyến. Sinta có mốt quan hệ rộng với những đàn thiên nga còn lại. Do ông từng quá giang một đoàn khác. Bí mật này chỉ có Izy mới được ông tiết lộ thôi.
- Cháu đừng lo, mọi chuyện sẽ ổn thôi. Thế nào rồi cháu cũng bay chuẩn cho xem. Bác từng biết một con chim ở đôi Shuky, một con chim đầu đàn tuyệt vời. Dù nó bị cụt một chân vẫn bay tốt đấy, chưa từng có một tuyển thủ nào nhanh như nó.
- Nhưng nó không bị gì ở cánh mà ông?
- Thế nó cũng phải dùng chân để giữ thăng bằng chứ cháu? Bất cứ mọi sự chông chênh nào của cơ thể cũng không tốt cho việc bay cháu ạ.
- Nhưng mà…
- Cái chính là cháu không có niềm tin vào bản thân, đúng không?
Izy ngậm tăm, nó lẳng lặng gật đầu. “Mình lại bị nói trúng tim đen rồi”. Tối hôm đó Izy đã không ngủ. Nó phải thay đổi. Nó phải thay đổi. Bay … bay … bay…
còn tiếp

Thả não chơi vơi

Chính xác là từ ngày 5.12, tối ngày 5.12 ta đã thả não. Ta chơi và ăn, tối ngủ gnon, đôi khi cũng thao thức, nhưng đa phần là không suy nghĩ. Thêm ba ngày tiếp theo thấy sụp đổ và buồn, và vấn đề nằm ở chổ ta buồn rất ngắn. Sợ quá. Hình như đã vài lần ta nói với bạn rằng ta không buồn lâu. Chuyện này ta đặt ra 2 giả thiết:
1. Ta đã buồn quá nhiều, nên những chuyện này không thắm vào đâu. Giống như võ sĩ quyền Anh trăm trận trăm bại, thì chuyện nhỏ này có là hề hấn gì. Nhưng ta đã bác bỏ giả thiết này ngay tắp lự. Vì trước giờ ta ít buồn, lần buồn nhiều và lâu nhất là lần thi tốt nghiệp. Và tới nay chưa có chuyện gì đáng phải buồn.
2. Ta không đủ khôn và sâu để cảm nhận chuyện buồn này. Ta chưa lường hết sự tổn thất, chưa nếm mùi của hậu quả....
Không biết. Rõ ràng ta cũng chẳng đến nỗi thiểu năng, bạn biết đấy. Nhiều khi chuyện chó mèo tận năm nảo năm nao, ta vẫn nhớ. Và khi bạn nói chuyện với ta, bạn có thể sẽ ngạc nhiên vì ta cũng hay nhớ được nhiều thứ. Vậy thì nguyên nhân sâu xa là ở đâu?
Ta chịu.
Não ta đang hoạt động tự do, ta cũng chẳng thèm kiểm soát chi cho mệt. Nhưng đêm qua, ta biết mình cần phải đi. Ừh, có lẻ thằng não nó thích thế.
Suy cho cùng, cuộc sống cũng chỉ là trò chơi thôi mà.

Thơ Bùi Giáng

Vì Có Lẽ


Và có lẽ ngày mai anh sẽ khóc
Vì em đi vào lúc gió đang bay
Và giông bão đánh chìm bao khổ nhọc
Của non sông nghìn thuở đã phơi bày

Em đi tới một tương lai xa hút
Anh già nua ngồi lặng lẽ chắp tay
Từng kỷ niệm mấy chục năm tê buốt
Ngồi bên đường chờ đợi bóng mây bay

Em đã biết từ lâu em rất rõ
Còn lời gì nói được nữa hay không
Hãy chậm rãi bên đường em ngồi đó
Tự hỏi mình còn có nữa hay không

Phút giây cuối bên con đường tiếp nối
Anh chào em như vĩnh biệt muôn ngày
Một quá khứ nặng nề như một khối
Giá băng tràn suốt gian khổ đeo đai

Rồi có lúc như lần này có lẽ
Quỳng Nga xanh như vang bóng màu Lan
Và Vĩnh Thúy Thừa Thiên thu tận mỵ
Cùng nắm tay đưa Vĩnh Dạ lên đường

Rồi có lúc như lần này lần nữa
Một bài ca sẽ chuyển điệu khôn hàn
Lời gay cấn đầu thai trong Vó Ngựa
Hồn hóa sinh về Núi Đá Mưa Ngàn

Rồi có lúc ngẫu nhiên em chợt thấy
Rằng anh điên như từng đã điên rồi
Vì điên ấy là triều vui tràn giậy
Ngập bến bờ của tình mộng chia trôi

Em chợt thấy yêu đời vô cùng tận
Vì đời là rất mực rất thiêng liêng
Em chợt thấy không buồn đau oán giận
Vì Thiêng Liêng không chia biệt cõi miền

Em chợt khóc như anh từng đã khóc
Em chợt vui như anh chẳng được vui
Em chào đón những xuân xanh bát ngát
Đang đi về từ tuyệt thể xa xôi

Anh ngồi lại bên đường chờ đợi lúc
Của phút giây lịch sử chuyển thình lình
Là giây phút từ sử xanh cổ lục
Của cảo thơm từng lần giở trước đèn

Còn truyền lại chuyện phong tình cổ lục
Của tân kỳ cùng cực cổ ra kim
Giờ đốn ngộ nơi thiên nhai hải giác
Em nâng ly khánh chúc nước non mình

( trích tập thơ Như Sương )

Đôi khi ta nghĩ rằng, đời này, hạnh phúc nhất là được ra đi. Bùi Giáng làm ta ghanh tị vì bàn chân chu du của mình. Và thật sự thì hình như ta cũng khoái chăn bò, nuôi chó. Đôi chân ta cứ hay bị cuồng nếu ngồi một chỗ. Đi, thì cứ đi, chứ còn chờ gì nữa, ta sống có một lần thôi mà. Nếu một ngày nào đó, bạn thấy ta rất lâu mới lên đây, thì bạn biết rằng ta đang chuẩn bị hành trang cho chuyến đi vô tận. Đi, chứ không phải dừng lại. Ta chưa từng dừng lại bao giờ. Đừng lo nhé.

Đóng một cánh cửa này để mở nhiều cánh cửa khác

Ngày 23.12.2009
Tôi đã quyết định rằng tôi sẽ ra đi. Lần đi này sẽ là lần đi 100%. Đi để thấy mình càng nhỏ bé và cô độc trong thế giới người này. Đi để nhận ra chân lý rằng người ta chỉ sống một lần, và sống phải cho ra sống. Đi để thấy rằng mắt mình nhỏ, đầu mình nhỏ, tim mình nhỏ.
Đi để quên những vụn vặt cuộc đời. Tôi đi hoàn toàn không lo âu. Tạm biệt.

Phản cảm với tiểu thương chợ TP HCM

Thực sự ta không ưa những người buôn bán ở chợ. Chuyện này không liên quan gì với quan niệm sĩ, nông, công, thương… hoặc một trường phái vớ vẩn nào đó. Rất bực mình với cái kiểu ăn xổi ở thì của bọn người này (xin lỗi nếu ai đó đang làm ăn chân chính). Ghét đi chợ là vì thế. Ta có nên khái quát lên cái tính xấu của người Việt Nam trong việc làm du lịch hay không? Ngay cả bản thân người Việt Nam còn không tin tưởng thì đừng hòng mà vươn xa. Để gột rửa một khái niệm xấu từ bên ngoài là một công việc cực kỳ khó khăn. Thay đổi một định kiến nào đó nhiều khi làm người ta tốn mất cả đời chứ chẳng ít. Nhìn Trung Hoa mà xem, người ta mất biết bao nhiêu năm mới thay đổi định kiến về chất lượng hàng hoá. Ta nghĩ sẽ không cực đoan khi cho rằng ở trong giới buôn bán chợ, chẳng phải một con sâu làm rầu nồi canh mà là một nối canh sâu. Phản cảm ghê gớm.

Giấc mơ buồn tên Trung Hoa

Vấn đề biển Đông Việt Nam - Trung Hoa làm ta thấy sợ thật sự. Ta ngại một cái nhìn thẳng, ta sợ đối diện sự thật. Những thông tin về tranh chấp biển Đông được lướt qua một cách vội vã, không có gì để bình luận. Gây hấn, bành trướng, vô lối ... không thể diển tả hết những cảm xúc và nhận định. Ta chưa bao giờ định nghĩa được chữ cường quốc negative như thế nào. Từ sông Mê Kông đến Hoàng Sa... ai sẽ cho ta câu trả lời.
Tuổi trẻ ơi, chẳng lẽ mình lại bất lực như thế này. Ta thấy mình xấu hổ với tổ quốc quá.

Ta không để nhỡ mùa đông năm nay

Thiệt vui, năm nay ta tận hưởng trọn vẹn cảm giác mùa đông. Nhưng con nắng nhè nhẹ, không gay gắt, không chói chang. Con nắng không đủ sức dữ dội làm những con chó le lưỡi thiệt dài ngoài đường. Trời chỉ đủ lạnh để đắp một cái mền dày vừa. Và gió thì mới chớm. Ở dưới quê mùa này, không biết những cánh đồng đã nhuốn màu vàng của hoa chưa, chắc chưa. Năm nay năm nhuần mà, lâu Tết lắm. Nhưng chắc là cải đã xanh mướt hai bên đường đi. Ở nhà mẹ thì sao nhỉ? Sáng và tối lạnh đến kinh khủng, trưa thì ấm áp hơn một tẹo. Và ta cứ hay lấy cớ chạy ra vườn chơi để bọn chó mèo được hong nắng.
Thời tiết đẹp quá, có khi vừa chạy đi làm vừa hát khe khẽ, chuyện này làm ta mắc cở một tí. Nhưng để chắc ăn, sáng sớm vẫn tròng cái bịt mõm vào, hát thì không ai thấy.
Mùa đông hay mùa xuân? Ta chỉ biết mùa này thật đẹp. Quái đản nhất là trước noel thì lạnh thế này, chứ ngay đêm noel thì nóng như hoả lò (năm vừa rồi). Kệ, cứ tận hưởng. Mùa đông thật tuyệt vời, ước gì mùa đông năm sau ta đang ở một đất nước khác. Và dù có lạnh và nhớ nhà, chắc chắn ràng ta vẫn cảm thấy hạnh phúc. Đi xa cũng có nghĩa là lớn hơn một chút.

Trên những dòng sông

Tôi thích đi dọc những triền sông, vào những buổi chiều hiu hiu nắng, chẳng để làm gì, chỉ nghe gió thổi nhè nhẹ.. Tôi chẳng thích nghỉ ngợi nhiều, cuộc sống vốn đơn giản lắm. Tôi thích sống theo kiểu tôi từng sống, vì cho đến lúc này, tôi hoàn toàn bình yên.
Nỗi niềm “thích sông” của tôi bắt đầu ở tuổi chưa đi học (rất mai là tôi không đi mẫu giáo, mặc dù có chút ít mất mát, nhưng bù lại tuổi thơ tôi hoàn toàn tự do). Những năm tháng đó tôi đã lênh đênh nhiều nơi với nội tôi, đi qua miệt Năm Căn, Cà Mau, Châu Đốc… kỉ niệm gần nhất mà tôi nhớ là lúc bà nội ẵm tôi xuống sông, để chân tôi chạm lớp bùn mềm dưới lòng sông, không hiểu sao tôi khóc inh ỏi.
Những năm đi học, thi thoảng nghỉ hè mới đi ghe. Mắt tôi nhìn thoả thích những dòng sông cuồn cuộn, những dòng kênh phèn nhìn rõ đến tận đáy. Nhưng mẹ tôi chỉ múc nước ở Sông Tiền, cái dòng sông mà bây giờ Cầu Mỹ Thuận nằm vắt ngang, trong và mát.
Tôi từng mơ mình vẽ bản đồ những dòng sông, chắc sẽ chằng chịt đến tận cùng, vì cha tôi từng nói nếu chạy mãi sẽ lên Sài Gòn hoặc Biên Hoà… Con người đôi khi cũng phi thường thật. Mùa hè xanh năm thứ nhất, tôi đi trên một dòng sông trăng, đêm đó tôi đã cười ngoác mồm đến tận mang tai. Nhận ra nơi mình ở yên bình như giấc ngủ, nơi đó có nhà Hạnh phúc, có mấy đứa nhỏ đáng yêu nhà xung quanh, có Bò Sữa, có anh Linh… nơi mà tui chỉ suốt ngày cười đùa, thả diều, thổi bong bong và uống dừa….
Sau này đi công tác xa, tôi thích ra nhìn sông hơn: Sông Hàn, Sông Thu Bồn, Sông Hoài và Sông Hương… Chắc sẽ có một ngày nào đó tôi đến dòng Bến Hải để xem cái mốc vĩ tuyến này có làm mình xúc động gì hay không, vì tôi vốn chẳng nhạy cảm được với bất cứ thứ gì. Để xem tôi có tưởng tượng ra được gì không về những thứ thuộc về lịch sử.
Riêng ở thành phố này, tôi thích đi làm dọc bờ kinh vì lí do rất đơn giản: những con người ở đây, cuộc sống ở đây nằm ngoài dòng chảy hối hả ngoài kia. Một đàn nhóc chơi đùa bên bờ sông, một chú ngồi trầm ngâm uống li cà phê đắng, một vài con chó uể oải ngáp trong lúc tắm nắng (làm tôi nhớ mấy đứa con mình kinh khủng). Cuốc sống chậm lại được đôi chút, và tôi cảm thấy lòng nhẹ hẫng. Tôi sợ những con đường đông đúc, vì thế nào tôi cũng loạng choạng tay lái. Tôi có thể chứng minh hùng hồn rằng không phải ai chạy nhiều cũng vững tay lái, bằng chứng là tôi đã chạy gần 5 năm nay mà chả thấy vững vàng gì cả, và đa số là tự tế chứ chẳng phải tại ai.
Tôi cũng thường nghĩ mình giống như một dòng sông. Và nổi ám ảnh giữa nước và đất mặc dù đôi khi làm tôi chùng chình, nhưng tôi vẫn cứ chảy xa mãi.

Châu thổ buồn hiu

Một đêm nằm mơ thấy châu thổ chìm dưới nước. Vía tui ngồi trên bờ đê khóc ngon lành. Cái bờ đê còn nhỏ xíu như bờ ruộng, nơi mà nó đã từng cõng hàng trăm con người trên lưng, và một người đàn ông hiền lành tên cha cũng cất nhà trên đó.

Vía tui đi dọc triền song, vẹt vô nhà một thím. Vía tui nhìn thấy thím khóc ‘Tui mới tính dạy thằng nhỏ lội song, mùa tới nó vô lớp một. Nó đòi đi chợ huyện mua đồ mới, vừa bán lúa xong chưa kịp mượn xuồng…” Vía tui không biết mặt thằng nhỏ, vừa mới biết thì nó đã ngủm cù nèo…

Vía tui rời khỏi đó, nhìn ra ngoài đồng nước, thấy mấy cây tràm rung qua rung lại, quật lên quật xuống như đang khóc. Vía tui không biết chổ nào mà năm xưa ông nội cắm mốc sào bắt đầu công cuộc khai hoang, chổ nào năm xưa nước ngập tới đầu, người nào chết vì chìm, chết vì đói, người sống bó chiếu lại, treo trên ngọn cây bạch đàn, cây tràm chờ nước rút quay lại chôn. (Và người ta thấy cây tràm nào cụt ngọn là tránh đi, để cho người chết ngủ yên qua mùa lũ. Nhưng cũng một bữa nọ, một chiếc ghe nheo nhóc trẻ con cặp mé, cột vào cây tràm, sau một buổi ngủ dậy người lớn thì rụng rời khấn vái, còn tụi nhỏ thì khóc tới tối). Vía tui không nhìn thấy chổ nào mẹ tui rơi từng giọt mồ hôi, đất thì chát còn nước thì chua lét, nơi đó có một thằng nhỏ chạy theo mẹ cắt lúa mướn, lúc cái lưỡi hái xoẹt vào tay thì nó cũng bật ra chết giấc. Thằng nhỏ đó tui kêu bằng em trai.

Vía tôi thôi thắc mắc và hoang mang về chuyện chết sống, vì ở cái đất này, sống khỏe mới là chuyện lạ, và sống cực khổ là chuyện thường.

Vía tui chạy qua nhà ông ba Xê, một lão nông đã gần sáu chục, khi ông ngồi uống trà quạu và nhìn tui nói như thanh minh: “Bây về chơi chuyến này ăn cực, ghe hàng không thấy bán, mà ông cũng không đi chợ được”. Và trăm lần như trăm, khi tui xuống xuồng chèo vô chòi cha tui (vía tui biết chèo, còn tui thì không biết chèo, cứ lên xuồng nắm lấy dầm chèo thì chiếc xuồng quay mòng mòng). Ông chở tui băng qua những triền điên điển, ngậm ngùi chút xíu “hồi xưa tao đi cái xuồng này, chỉ cần ngồi vớt chút là đầy xuồng cá linh. Bây giờ chài mỏi tay mà chưa bắt được gần ký. Nghe nói thằng Chệt (xin lỗi Dương) định xây cái đập ở đầu nguồn, chắc cái miệt này tiêu sớm quá”. Và chuyện tiếp theo sẽ là tình hình tôm cá hồi xưa, cái hồi cha tui mới tới, mỗi mùa nước ngập, cá lóc kéo từng bầy vô ăn lúa. Tụi nó làm còn hơn giặc tới, nhìn quận nước mà cứ tưởng chừng hàng trăm con trâu quần nhau. Thể nào mùa đó chị em tụi tui cũng được ăn khô cá lóc nhọn mỏ (đã đời).

Vía tui quẹo về nhà bà nội (nhanh chưa, mới Đồng Tháp đã tọt về Vĩnh Long), vía tui thấy mấy liếp mả ông bà đang chìm trong nước. Năm nào về ăn Tết bà nội cũng méc cái nền nhà năm nay nâng cao hơn mà cũng ngập “cỡ này thì thiệt là nước rượt nhà mình con ơi”. Lí do duy nhất bà nội không về Bình Dương là những cái mả ngoài kia. “Ông bà mình còn nằm ở đó”. Vía tui tự hỏi, khi mình già chết đi, mình có chịu cho con cháu đem về nằm ở cái luống tiếp theo hay không? Câu trả lời là khộng. Tui sẽ không trở về, tui muốn gửi xương thịt mình vô chùa, hay tro cốt mình được đóng xi măng, thả xuống biển.

Vía tui nhìn thấy mực nước cao dần, qua khỏi mũi… và tui mệt vật vã rã rời. Vía tui hiểu đối với những người dân đồng bằng, chuyện nước dâng lên chẳng có gì là lạ. Nhưng họ không hề nghĩ đến một ngày nào đó, nước dâng lên và mãi mãi không rút về được mức cũ. Khi đó, cho dù có mơ tui cũng không còn thấy cảnh mình ngồi giữa một đống trái cây (sầu riêng, đu đủ, nhãn .. đủ loại). Vì nước ngập lau sẽ làm đu đủ chết, và nhãn cũng tàn dần… Cắc củm mãi, rồi mỗi mùa bà tui cũng không còn ra nhìn cây dâu trĩu quả, hay cây quit bên chái bếp đùm đề. Tết về, cô Bảy ko nhìn tui cười toe toét “tao kêu bả bán, bả hổng chịu, nói tết tụi nó về ăn, con Tư Quậy (tui) thích nhìn trái cây lắm. Còn thằng Sị thì thích ăn cam, quit, bưởi”. Đã vậy, năm nào vô mùa nội cũng cộ lên cho tụi tui. (Và cô Bảy sẽ được dịp giận dỗi “Vậy đó mà có đứa hứa Tết về rồi hổng thấy, đám giỗ ông nội ba mươi tết có người ngồi khóc titi”). Tui xin lỗi, cũng vì miếng ăn thôi mà.

Vía tui thức dậy vì máu không chảy được, hóa ra mình đang nằm lên bàn tay mình. Tui thấy mặt mình ướt nhẹp.
(Bài cũ, viết tặng Heo Tai Xanh)